Oude recepten



Techniek en wetenschap gaan hand in hand. Nog nooit hebben zij zo’n grote voortgang meegemaakt als gedurende de afgelopen honderd jaar. Velen onder u kunnen zich nauwelijks nog een voorstelling maken van een leven zonder televisie, elektriciteit, aardgas, stromend water in het gehele huis, badkamer, toilet, en noem maar op. Toch zijn dit faciliteiten, die voor enkele decennia eerder uitzondering dan regel waren.

Ook de medische wetenschap heeft een dergelijke stormachtige ontwikkeling doorgemaakt. Slechts een kleine vijftig jaar geleden stierven nog een beduidend aantal mensen aan long- ontsteking. De periode daarvoor waren dysenterie, mazelen en andere ziekten nog orde van de dag en een der hoofd doodsoorzaken. Met name hygiene en persoonlijke verzorging heeft deze ziekten gelukkig weten in te dammen of uit te roeien.

En toch, indien u zich de moeite getroost eens rustig in uw woonruimten te kijken en zaken, zoals bovengenoemd naar de achtergrond te plaatsen, dan zult u enige voorstelling krijgen omtrent de wereld waarin onze voorouders leefden. Hiermee willen we absoluut niet stellen dat onze voorouders minder slim waren als wij. Het tegendeel is vaak waar. In de oude tijden was men veel meer aangewezen op eigen inventiviteit en initiatief. Hierbij speelde de levensopvatting uit die tijd een zeer voorname rol. Het geloof speelde hierbij bovendien een hoofdrol. Zaken die men niet wetenschappelijk kon verklaren (zoals bijvoorbeeld onweer) werden vereenzelvigd met bijgeloof. Een blikseminslag en de daarbij veelal gepaard gaande brand werd verklaard als zijnde een straf van God.

Zullen de meeste onder u hierbij een glimlach niet kunnen onderdrukken, dit soort opvattingen werden gedeeld door zowel rijk als arm, geschoolden en ongeschoolden. Vaak zocht men eigen middeltjes tegen allerlei kwalen bij dieren en mensen. Ouderen onder u kunnen zich wellicht nog diverse van deze “recepten” herinneren. Sommigen hebben in het verleden notities gemaakt van de door hun beproefde recepten en de uitwerking van deze “medicijnen”. In dit artikel zullen we enkele recepten weergeven in de oorspronkelijke tekstsamenstellingen zoals die zijn opgetekend door J.C.S. de Limpens, in zijn leven rechtsgeleerde en onder andere drossaard van Elsloo en Rekem en eerste rechter van Maastricht na de Franse omwenteling. Voorwaar een geleerd en welvermogend man dus. De teksten zijn hier en daar voorzien van verklarende letters en woorden (tussen haken).

Een excellent remedie om de taeken (teken) te verdrijven

Nempt eenen ouden bessem van bischenhoudt, kap(p)e deesen kleyn, giet daerop eenen top waeter en laet het koecken op’t vu(u)r op de hellighte (helft), alsdan nempt eenen nachtstoel, giet het gecocht (gekookt) waeter daerin, waerop den patient hem met sijn bloot gaet moet setten, ende den schwaem (damp) van het voorseyde waeter soo heet als hij lijden kan, in sijn fondament laeten gaen. Dit voorseyde waeter kout wordende kan wederomme op het vu(u)r gestelt worden ende warm sijnde moet den patient wederom daerop op de voorseyde maniere sitten. Dit gedaen sijnde nempt wederom een anderen bessem, kapt deesen op de voorseyde maniere ende gebruyckt hem gecoght sijnde op maniere voors(chreven)

Een ander remedie voor de taeken

Neempt sneetswaeter (sneeuwwater) vergaedert (verzameld) Slinde in den maendt Martio (maart) in het meertslicht, sett dit sneetswaete,. op het vuyr (vuur), werpt daerinne eenen blauwen Iynen (linnen) douck, laet desen douck daennne warm worden ende appliceerj deesen douck soo heit als hij lijden kont aen uw fondament ende.repetert slulcks op die voorseyde maniere dyckwijls.

Remedie voor het pleuris ende heite kortsen (koorts)

Nempt de katgens van hasenoten diewelke moeten gepluyckt worden in aprili ofte martie voor al eer de katten open sijn, stoot daervan eenen vingerhoet vool, werpt sulxs in een bier- glas vol melck en laet het werm worden, nempt het selve in, mde (en) leght uw in het bedde, houdt uw warm ende daervan sult ghij sweeten.

Voor de koude kortse

Nempt eerstens eene lichte purgatie om het lichaem te suyveren. Dit geschiedt sijnde nempt voor acht stuyvers extract van eels stelt sulcks op eene kanne witten wijn en nempt daervan van tijdt tot tijdt een bier glas in.

Remedie voor het coljck (koliek)

Nempt eyerschaelen wascht dieselve in het waeter tot dat het lisken daervan af is stoot daervan eenen vingerhoet vol, en nempt hetselve in met was thee. Dit remedie is oock goet voor het graveel ende den buyckloop.

Remedie voor de watersucht

Neempt alantwortel, latine enula compana, dry handtgrepen in cleyne stuckgens gesneden deselve op twee kannen oudt bier tot op de heelft in eenen aerden pot ingesoden door eenen suyveren doeck uytgeperst sijnde, doet men het in eene botelle totdat het cout is, ende alsdan neempt den krancken een kleyn bierglaesken cout daervan in, ende sal daer sterck van sweeten. Nota: dat nempt men eens oft tweemael daghs naer stercke oft geringe operatie.

Remedie om eenen doren doen uytvallen

Neempt eenen witten ajuyn half onder de assen gebraden die op den doren met schijfkens door olie besmeert geleydt sullen denselven doen uytvallen. Probatum (geschikt)

Remedie voor het bloet te stulpen van de naase

Het kruyt genoempt Bursa Pastoris in de handt gevreven ende ondere de nase gehouden is goet voor het bloeden te stulpen, oft oock neempt sta(a)l in het vier (vuur) gloyende gemaeckt, schudt daerop essigh (azijn) ende houdt het onder de naase. Probatum (geschikt)

Remedie voor de roos

Neempt een vossetongh, laet deselve in de schouw een weenigh opdroogen, daemae deselve naerge draegen in de broecksack om se altoost te conserveren, dan een vingerhoet vol oft de groote van een haesennoot daervan gera(s)pt ende met brandewijn oft water ingenomen, cureert instante lijck oft oock neempt een oude eyckel ende gepulveriseert sijnde neempse in met een glas Fransche brandewijn.

Remedie voor den vloet der vrouwen

Neempt eenen goeden vingerhoet vol bloet van eenen berch (mannetjesvarken) oft men neempt selve bloet in den slaghtijdt en gedrooght sijnde neempt men deselve quantiteyt in pulvere en men geeft het selve in met eenen roemer rooden wijn, en alsdan sal men twee lienen (linnen) saexkens (zakjes) maec ken en eene molster saut, en hetselve laeten heet worden in eenen ijseren ketel en die helfftscheyt in een saexken doen en appliceren ad par-tes en also alternative en continuerem 8 oft 10 uyren oft meer.




email naar LGGI
Klik hier om een bericht achter te laten
home
Terug naar Maaskentjers.nl